Huis te Dorp
Naast het schitterende kasteel
Keenenburg hebben er op het huidige grondgebied van de gemeente Schipluiden
nog meer bijzondere gebouwen gestaan. Huis te Dorp is er daar één van.
| Het terrein waar Huis te Dorp heeft gestaan is te bereiken over een
lange laan aan de westzijde van de Oostgaag (langs het Dorppoldergemaal).
De motte heeft men opgeworpen op een estuariumrug.
Dit is een rug van vaste grond, in dit geval zand en zavelige klei,
gevormd door het slib van een kreek, die in open verbinding stond met de
Maasmond. De rug is één van de eerste bewoonbare plaatsen in deze
streek. Ze loopt als een verhoging door de Dorppolder. |
"Het Huys te Dorp ofte Uttelier" tekening naar
Potter Jzn. 1575 G.A. Delft.
|
|
"Dorp", fragment van de kaart van Delfland door
Floris Balthasar, 1611 (meer naar rechts staat de molen langs de
Oostgaag).
|
Oude kaarten en tekeningen laten duidelijk zien dat Huis te Dorp
omringd was door een ronde gracht. Mogelijk heeft het vele malen
afgebeelde kasteel een houten voorganger gehad. Gezien het formaat van
de kloostermoppen, 32 x 15 x 71/2 cm, werd het
stenen huis in het midden van de 13e eeuw opgetrokken. Diederik van Dorp
kreeg de bezitting omstreeks 1250 te leen van de Van Wassenaars. |
| Het geslacht Van Dorp groeide uit tot één van de belangrijkste
families in Holland. Verschillende Van Dorpen bekleedden hoge posities
in de landspolitiek. In de 16e eeuw verbleven ze meestal in hun huis aan
het Noordeinde in Den Haag. Uit de Tiende Penning van 1561 blijkt dat
het kasteel in Schipluiden werd bewoond door een kastelein. Afbeeldingen
uit de 17e eeuw wekken de indruk dat het kasteel in een bouwvallige
toestand verkeerde. In het begin van de 18e eeuw is het niet meer dan
een ruïne. Op het voorterrein heeft men inmiddels een boerderij
gebouwd. De boerderij ten zuid-westen van het kasteel stond er al
langer. Zij behoorde al vroeg bij Huis te Dorp en voorzag de
kasteelbewoners van de eerste levensbehoeften.
Kaart rechts: Detail van een kaart van Jan Potter met huis ten Dorp
in de Dorppolder. Het is tot een imposant gebouw uitgegroeid (Archief
Hooge Raad van Adel)
|
|
| P.M. Beelaerts vermeldt in zijn "Beschrijving van de
gemeente Schipluiden" dat in zijn tijd bij de jongste boerderij nog
een "hooge ronde heuvel" zichtbaar was, "met geboomte
bezet en rondom in een diepe gracht gelegen". Omstreeks 1900 heeft
met de motte afgegraven om de grachten te dempen. Hoewel in de 20ste
eeuw veel bomen zijn gerooid, geeft het nog aanwezige hout aan deze
plaats een bijzondere schoonheid. De bouw van een kleine loopstal doet
weinig afbreuk aan de omgeving. Omdat de kasteelwerf nog bijna geheel
vrij ligt in het landschap moet overwogen worden deze plek te
conserveren en opnieuw te beplanten. Dit soort beschermende maatregelen
behoeven de moderne bedrijfsvoering niet te belemmeren. |
De huidige situatie, gezien vanuit de Dorppolder. Links
en rechts de twee boerderijen. De sloot komt uit bij het gemaal.
|
Bron: Publicatie Historiche Vereniging Oud-Schipluiden.
|
