Mercurius 175 jaar oliemolen
Het tijdschrift Molen Wereld, auteur J.S. Bakker en tekenaar
Bas Koster publiceerden in de zomer 2004 een uitstekend gedocumenteerd
artikel over de Mercurius in Den Hoorn. Het restant van wellicht de
grootste oliemolen van Nederland is per 1 januari 2004 overgegaan van Den Hoorn
(Midden-Delfland) naar
buurgemeente Delft als gevolg van een grondruil en herindeling. Toch blijft het
complex een beetje bij Midden-Delfland horen. Aanvankelijk was Delft van plan
het gebouw te slopen ten gunste van woningbouw. Gelukkig heeft het verstand
gezegevierd en wordt het nu een gemeentelijk monument.
De Historische Vereniging Oud-Schipluiden en Midden-Delfland.net
schonken al in 2002 aandacht aan het dreigende gevaar van het
verdwijnen van de oude bebouwing van de Mercurius in de artikelenserie Twee
Gezichten van...
Het vierkante, witte markante gebouw aan de Hoornseweg en naastliggende
bebouwing zijn zo ongeveer het enig overgebleven restant van de oliemolens die
in Zuid-Holland vaak nabij grote steden stonden. |
Reconstructie van de oliemolen Mercurius van Bas Koster
|
| De oorspronkelijke molen is gebouwd in 1829 door Mattheus Johannes
Blonk uit Maassluis (zie ook de sluitsteen). Er zijn aanwijzingen dat Blonk
onderdelen voor zijn te bouwen molen kocht in Ameide op een verkoping. Zeker is
dat hij daar twee roeden kocht van 29 meter. Uitgaande van het oppervlak
van de huidige onderbouw, 12,8 meter x 12,80 meter, reconstrueerde Bas Koster de
windmolen Mercurius. Een bijzonder grote molen; waarschijnlijk de grootste van
dit soort van Nederland! |
Mercurius ca. 1925 met de zaadzuiginstallatie (foto GAD).
|
| De molen maakte olie uit Lijnzaad en Raapzaad met
behulp van stampers, persers en walsen.
Het ging Blonk niet erg voor de wind
want waarschijnlijk na betalingsmoeilijkheden wordt zijn faillissement in 1834
uitgesproken bij de rechtbank in Rotterdam. Het bedrijf krijgt een reeks van
eigenaars. In 1836 komt het in handen van de Rotterdamse Martinus van
Wijnoxbergen voor 20.000 gulden. In 1874 wordt er naast de windmolen een
Stoomolieslagerij bijgebouwd met een 16 pk stoommachine en een 30 meter hoge
schoorsteen. |
Mercurius na de gemeentelijke herindeling van 1 januari
2004
|
| Waarschijnlijk zijn de windmolen en de stoommachine enige tijd samen
in bedrijf geweest bij de olieslagerij. Wanneer de windmolen zijn functie heeft
verloren en is afgebroken is niet bekend maar waarschijnlijk wel vóór 1900.
Het gaat goed met het bedrijf van een vennootschap Stoorvogel van Woerden &
co; in 1897 werken er 25 personen. Rond de eeuwwisseling van 1900 ondergaat het
bedrijf een aantal uitbreidingen en moderniseringen, zoals een pakhuis, een
zaadpakhuis, olietank en een zaadzuiginstallatie. Helaas kon het bedrijf zich
niet handhaven en tussen de twee wereldoorlogen moest de olieslagerij stoppen. Hierna vestigde zich familie van Van Woerden er met een bruidsuikerfabriek. Na
de oorlog vestigde zich er de carrosseriefabriek Lamboo. De laatste huurder van
de stoomolieslagerij was het bedrijf in relatiegeschenken EGA. De molenonderbouw
werd sinds 1990 gehuurd door een schildersbedrijf.
De Hoornse Zoom en de oliemolen Mercurius
|
|
De bouw van de
woonwijk 'Hoornse Zoom'
vordert gestaag en zal naar verwachting in 2008 grotendeels opgeleverd zijn. De
gebouwen van de Mercurius worden als het ware geïntegreerd in de wijk, zoals de
montage foto hieronder laat zien. Het pakhuis (links) en de molenvoet (rechts)
worden na de sloop van het tussendeel weer aan elkaar gekoppeld. Onder dit
tussendeel komt een doorgang naar de wijk. Het complex gaat vier luxe
huurwoningen en een Thomashuis huisvesten. De huurwoningen komen in de
loods (middendeel) en het pakhuis (links). In het molengedeelte (rechts) en een
deel van de loods komt het Thomashuis.
|
|
| Een Thomashuis is een woonvoorziening voor, in dit
geval acht, volwassenen met een verstandelijke beperking, ieder met een
eigen kamer. Ze delen de gemeenschappelijke ruimte. Deze bewoners worden
begeleid door een echtpaar dat met gezin in een zelfstandige woning in
molenopbouw gaat wonen. Meer informatie op: www.deoliemolen.nl. |
 |
Meer informatie:
|
|
Bron:
 |
175 jaar oliemolen Mercurius Den Hoorn
- Delft - 1829-2004, J.S. Bakker en reconstructie tekening van Bas
Koster, Molen Wereld Juli/augustus 2004 ISSN 1387-2974 |
|
NVM Makelaarskrant Delft, 23 december
2007. |
|
|
